Thursday, 21 December 2017

कुतूहल

कधी कधी कुतूहलापोटी काहीही मूर्खासारखा प्रश्न डोक्यात येतो आणि आपण तो जाणीवपूर्वक दुर्लक्षित करतो तेव्हा आपण "मोठे" झालेलो असतो असं म्हणतात. पण माझ्या लक्षात आले की काही असेच प्रश्न अनुत्तरित राहिले तर ते मेंदूच्या कुठल्यातरी कप्प्यात अडगळ बनून राहत असतील तर अशी किती अडगळ साचून राहील आणि मग एक दिवस असा येईल की मेंदूच भंगारात द्यावा लागेल.
मग मी आता ठरवले आहे की आपण आता लहान व्हायचे, खूप लहान व्हायचे आणि आपल्याला पडणारे सग्गळे प्रश्न गूगल काकांना विचारायचे.
एके दिवशी असाच डोक्यात विचार आला की आपण विज्ञानात ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम शिकलो हे खरे. विश्वातील एकूण ऊर्जा सदैव कायम राहते हे मान्य करून चालू. पण पृथ्वीवरील ऊर्जेचा सर्वात मोठा स्त्रोत "सूर्य". या सूर्याजीरावांची एवढी ऊर्जा आपण सदैव वापरत असू तर कधी ना कधी त्यांची ऊर्जा संपेलच ना! मग सूर्य काय दिवसेंदिवस लहान होतो का? हे शोधायचे ठरले.
मग काय विचारले मी काकांना अन पटकन त्यांनी उत्तर दिले. "हो तर!"
"सूर्याची जी ऊर्जा बाहेर पडते त्यामुळे त्याचे वस्तुमान कमी होते आणि त्याचा आकार लहान लहान होत जातो. आता तो गोलाकार असल्याने त्याचा कमी होणारा आकार आपण त्रिज्या किंवा व्यासाच्या रूपात सांगू. दरवर्षी सूर्याची त्रिज्या ७४ सेंमी ने कमी होत जाते."

आता या कुतूहलाने मला अजून काही प्रश्नांची उत्तरे शोधायला भाग पाडले आणि मी मग गूगलकाकांना कामाला लावले. तेव्हा त्यांनी मला सांगितले की जगात १२,९८,६४,८८० पुस्तके आहेत. ९३,००० TED Talk videos, १९५ देश, ४४१६ शहरे आहेत, असे जर शोधले तर किती सिनेमे, किती गाणी, किती इमारती, किती गाड्या असे चिक्कार पाहायला मिळेल.  इतक्या गोष्टी आहेत आणि आपल्याकडे वेळ कितीसा आहे?
तेही पाहिले मग हिशोब करून! सोडते की काय!
आता २५ वर्ष पूर्ण होतील (जगलेली), मग आपण १०० वर्ष जगणार असा आदर्शवादी विचार केला तर आपल्याकडे आहेत ७५ वर्षे! त्याचे  दिवस मोजले तर होतात २७३७५ फक्त! आता या एवढ्याच दिवसात काय काय करायचे ते आपले आपल्याला ठरवावे लागेल. सध्यातरी लहान होऊन प्रत्येक छोट्या मोठ्या प्रश्नाचे उत्तर शोधायचे ठरवले आहे, म्हणजे मेंदू भंगारात द्यायला नको, हो ना?

Wednesday, 25 October 2017

मला नाही भेटायचे आता तुला!

तुला एक सांगू का?
मला नाही भेटायचं आता तुला!

आपण महिना-दोन महिने पाहत नाही एकमेकांना
किती छोट्या गोष्टी असतात, बऱ्याचवेळा निरर्थक,
भांडतो त्यावरून आपण दोन दोन दिवस
रुसून बसतो आपण एकमेकांवर
बस्स झाले आता हे सगळे, मला नाही भेटायचं आता तुला!

तुझी पाठ दुखते माहित आहे मला
आणि नाही आवडत मला हे
तू फक्त मला भेटण्यासाठी
सहा तास बसचे हेलकावे खातोस ते
मलाही एका दिवसाच्या सुट्टीत
एवढ्या दूरचा प्रवास करणे नाही जमत
बस्स झाले आता हे सगळे, मला नाही भेटायचं आता तुला!

भेटल्यावर कोणीतरी पाहिल
म्हणून गावापासून दूर जायचे
बाहेर भेटतोय म्हणून चुकुनही
हातही हातात नाही घ्यायचे
कशाला हवा मग एवढा खटाटोप
बस्स झाले आता हे सगळे , मला नाही भेटायचे आता तुला!

भेटल्यावर मांडायचे महिनाभराचे हिशोब
ताळेबंद होता होत नाही
मागचे गैरसमज दूर करता करता
नवीन गैरसमज आणि मग रडारड
तुझी होत नसेल पण मी रडतेच
नेहमीप्रमाणे मनातल्या मनात
बस्स झाले आता हे सगळे , मला नाही भेटायचे आता तुला!

निरोप देताना पुन्हा डोळे पाणावतात
नंतर कधी भेटू ते सांगता येत नाही
या गोष्टीचा कंटाळा आलाय मला
बस्स झाले आता हे सगळे
मला नाही भेटायचे आता तुला दोन चार तासांसाठी!
मी येतेय राहायला तुझ्यासोबत
कधीही दूर न जाण्यासाठी
पुन्हा या अशा भेटींचा खेळ नाही मांडायचा मला
बस्स झाले आता हे सगळे , मला नाही भेटायचे आता तुला!
- मेघा 

Friday, 29 September 2017

झाशीची राणी


साऊच्या दोन दिवसांच्या अभ्यास सहलीसाठी आप्पांची परवानगी घ्यायला माई माजघरात गेली. स्वयंपाक खोलीच्या दारातून साऊ पाहत होती. 
"काय करायची पोरीच्या जातीला अभ्यास सहल? स्पष्ट 'नाही' म्हणून सांगा"
आप्पांचा साफ नकार ऐकून साऊला कालची संध्याकाळ आठवली.
वेशभूषा स्पर्धेत 'झाशीची राणी' बनलेल्या साऊचे आप्पांनी मित्रांच्या घोळक्यात भरभरून कौतुक केले होते.

Saturday, 23 September 2017

विशेष

उच्चवर्णीय, उच्चशिक्षित म्हणवून घेणाऱ्या सोसायटीमध्ये एकटीच राहताना अनेकदा तिला येता जाता पाहणाऱ्या वासनेने वखवखलेल्या नजरा दिसत होत्या. महिनाभरासाठी त्या गावात शैक्षणिक प्रकल्पासाठी राहणे गरजेचे असल्याने ग्रामपंचायत सदस्यांच्या सहकार्याने तिला एक रिकामी खोली देण्यात आली होती. काम संपवून संध्याकाळी त्या सोसायटीमध्ये जाताना तिला ब्रम्हांड आठवायचे. परक्या गावात स्थानिक अन् त्यात 'पुढारी' लोकांविरुद्ध आवाज उठवणे सोप्पी गोष्ट नव्हती.  त्यामुळे तिला आता दुसरा आसरा शोधणे भाग होते.
गावातील दुसऱ्या भागात राहणारे मजूर लोक, सगळे रोज रात्री दारू पिऊन तर्र असायचे. नशेत असतील तर कोणाही स्त्री वर हात टाकतील अन् भांडण झाले तर कुऱ्हाडीने समोरच्याचा जीव घेतील अशा गोष्टी ऐकून होती ती. बरं, तिचे काम पण याच मजूर लोकांच्या मुलांना शिक्षण प्रवाहात आणण्याचे होते. म्हणून मुलांकरवी तिने आसरा मिळवण्यासाठी शोध सुरु केला. चार दिवसांची ओळख असलेल्या मुलीला घरात ठेवण्याची जबाबदारी घ्यायला कोणी तयार होईना. तर कोणी आपल्या नवऱ्याचे नाहीतर मुलाचे 'गुण' ओळखून असल्याने 'आमच्याकडे नको' म्हणाले.
....शेवटी एका आजी-नातवाच्या घरी ती पंधरा दिवस 'सुरक्षित आणि निर्धास्त' राहिली.
आजीचा बावीस वर्षाचा नातू "विशेष" मुलगा होता, ज्याला गावातील इतर जाणते लोक "ऍबनॉर्मल" म्हणून ओळखत.

Thursday, 14 September 2017

शाळा

सकाळी ९ ची वेळ..
५-६ वर्षाची पोर  फाटक्या अन् मळक्या कपड्यात पाठीवर दप्तर अडकवून रडत रडत शाळेत येताना दिसली.
"काय झालं?"
"....."
"काय झालं, बाळा?"
"....."
"ती शाळेत जाणार नाही बोलली तर तिच्या आईने मारले" दुसरीने उत्तर दिले.

दुपारची वेळ...
 तीच सकळची पोर गुडघ्यात तोंड खुपसून मुसमुसत होती. मी जवळ जाताच डोळे वर करून तिने माझ्याकडे पाहिले.
"का रडते गं बाई तू?"
पालथ्या हाताने डोळे पुसत चिमुरडी उत्तरली
"बेन, साहेब मारता हतू"
"केम?"
"....."
"बोल नी"
"खबर नथी"
"तिला ग, , , न वाचता आले नाही म्हणून" असेच कोणीतरी तिसऱ्याने उत्तर दिले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुन्हा पोरगी रडतच शाळेत दाखल...शाळेत जाण्याचा किंवा न जाण्याचा, दोन्ही पर्याय भीतीदायक..

Tuesday, 12 September 2017

ती आज एकटी

भयाण शांत खोली, कोंदट कुबट..
ती बावरलेली...
जोरदार पाऊस,सोसाट्याचा वारा...
ती घाबरलेली..
नव्या गावात ती आज एकटी,
एकाकी रात्र सरण्याच्या प्रतिक्षेत...!!

पंखा नाही, दारे खिडक्या बंद
ती घामेजलेली...
मोबाईल नेटवर्क नाही, बैटरी उतरलेली
ती वैतागलेली...
सर्वांपासून दूर ती आज एकटी
वीजप्रवाह सुरू होण्याच्या प्रतिक्षेत..!!

अनोळखी चेहरे, अनामिक सावल्या
ती बिचकलेली...
एकीकडे खट्, दुसरीकडे फट्...
ती बिथरलेली...
अंधाऱ्या घरात ती आज एकटी
उद्याच्या  सोनेरी किरणाच्या प्रतिक्षेत..!!