झाशीची राणी

साऊच्या दोन दिवसांच्या अभ्यास सहलीसाठी आप्पांची परवानगी घ्यायला माई माजघरात गेली. स्वयंपाक खोलीच्या दारातून साऊ पाहत होती. 

"काय करायची पोरीच्या जातीला अभ्यास सहल? स्पष्ट 'नाही' म्हणून सांगा"

आप्पांचा साफ नकार ऐकून साऊला कालची संध्याकाळ आठवली.

वेशभूषा स्पर्धेत 'झाशीची राणी' बनलेल्या साऊचे आप्पांनी मित्रांच्या घोळक्यात भरभरून कौतुक केले होते.

विशेष

उच्चवर्णीय, उच्चशिक्षित म्हणवून घेणाऱ्या सोसायटीमध्ये एकटीच राहताना अनेकदा तिला येता जाता पाहणाऱ्या वासनेने वखवखलेल्या नजरा दिसत होत्या. महिनाभरासाठी त्या गावात शैक्षणिक प्रकल्पासाठी राहणे गरजेचे असल्याने ग्रामपंचायत सदस्यांच्या सहकार्याने तिला एक रिकामी खोली देण्यात आली होती. काम संपवून संध्याकाळी त्या सोसायटीमध्ये जाताना तिला ब्रम्हांड आठवायचे. परक्या गावात स्थानिक अन् त्यात 'पुढारी' लोकांविरुद्ध आवाज उठवणे सोप्पी गोष्ट नव्हती.  त्यामुळे तिला आता दुसरा आसरा शोधणे भाग होते.

गावातील दुसऱ्या भागात राहणारे मजूर लोक, सगळे रोज रात्री दारू पिऊन तर्र असायचे. नशेत असतील तर कोणाही स्त्री वर हात टाकतील अन् भांडण झाले तर कुऱ्हाडीने समोरच्याचा जीव घेतील अशा गोष्टी ऐकून होती ती. बरं, तिचे काम पण याच मजूर लोकांच्या मुलांना शिक्षण प्रवाहात आणण्याचे होते. म्हणून मुलांकरवी तिने आसरा मिळवण्यासाठी शोध सुरु केला. चार दिवसांची ओळख असलेल्या मुलीला घरात ठेवण्याची जबाबदारी घ्यायला कोणी तयार होईना. तर कोणी आपल्या नवऱ्याचे नाहीतर मुलाचे 'गुण' ओळखून असल्याने 'आमच्याकडे नको' म्हणाले.

....शेवटी एका आजी-नातवाच्या घरी ती पंधरा दिवस 'सुरक्षित आणि निर्धास्त' राहिली.

आजीचा बावीस वर्षाचा नातू "विशेष" मुलगा होता, ज्याला गावातील इतर जाणते लोक "ऍबनॉर्मल" म्हणून ओळखत.

शाळा

सकाळी ९ ची वेळ..

५-६ वर्षाची पोर  फाटक्या अन् मळक्या कपड्यात पाठीवर दप्तर अडकवून रडत रडत शाळेत येताना दिसली.

"काय झालं?"

"....."

"काय झालं, बाळा?"

"....."

"ती शाळेत जाणार नाही बोलली तर तिच्या आईने मारले" दुसरीने उत्तर दिले.

दुपारची वेळ...

 तीच सकळची पोर गुडघ्यात तोंड खुपसून मुसमुसत होती. मी जवळ जाताच डोळे वर करून तिने माझ्याकडे पाहिले.

"का रडते गं बाई तू?"

पालथ्या हाताने डोळे पुसत चिमुरडी उत्तरली

"बेन, साहेब मारता हतू"

"केम?"

"....."

"बोल नी"

"खबर नथी"

"तिला ग, म, भ, न वाचता आले नाही म्हणून" असेच कोणीतरी तिसऱ्याने उत्तर दिले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुन्हा पोरगी रडतच शाळेत दाखल...शाळेत जाण्याचा किंवा न जाण्याचा, दोन्ही पर्याय भीतीदायक..

ती आज एकटी

भयाण शांत खोली, कोंदट कुबट..
ती बावरलेली...
जोरदार पाऊस,सोसाट्याचा वारा...
ती घाबरलेली..
नव्या गावात ती आज एकटी,
एकाकी रात्र सरण्याच्या प्रतिक्षेत...!!

पंखा नाही, दारे खिडक्या बंद
ती घामेजलेली...
मोबाईल नेटवर्क नाही, बैटरी उतरलेली
ती वैतागलेली...
सर्वांपासून दूर ती आज एकटी
वीजप्रवाह सुरू होण्याच्या प्रतिक्षेत..!!

अनोळखी चेहरे, अनामिक सावल्या
ती बिचकलेली...
एकीकडे खट्, दुसरीकडे फट्...
ती बिथरलेली...
अंधाऱ्या घरात ती आज एकटी
उद्याच्या  सोनेरी किरणाच्या प्रतिक्षेत..!!