गझल शिकताना...

सतत अस्वस्थ वाटत राहिले, तंद्री लागली किंवा नजर शून्यात… सवयीची कामे नकळत होऊन जातात पण नेमकी मनाची अवस्था उमजत नाही आणि अचानक काहीतरी सुंदर घडते. हाच तो क्षण…! निसटता निसटता चिमटीत पकडला जातो आणि हुरहूर कमी होते. रुणझुण शब्दांची चाहूल लागते.. आज असेच घडले.

गझल… या काव्यप्रकाराबद्दल मला  फार उत्सुकता होती. काहीतरी फार वेगळे असते पण नेमके काय ते माहित नव्हते. मग ऐकायला आणि वाचायला सुरुवात केली. जे गवसले ते फार सुंदर वाटले. आणि आज ही माझी पहिली गझल (कारण मला वाटले की ही कविता गझलेच्या आकृतीबंधात बसू शकते) कागदावर अवतरली. ही व्याकरणाच्या दृष्टीने किती बरोबर आणि किती चूकलीये ते काही माहित नव्हतं, पण काहीतरी नवीन सुचल्याचा आणि सापडल्याचा आनंद खूप झाला.  काहीतरी मोडके तोडके लिहिले आणि मित्र मैत्रिणींना वाचायला दिले. त्या ओळी अशा… 

सुख गोजिरे, स्वप्न साजरे कुणासाठी… 

अनामिक ही ओढ चिरंतन कुणासाठी… 

शब्द-सुरांच्या मैफिलीत परका आज मी

गीत हे प्रेमाचे रचतो  कुणासाठी ?

घरट्याचे स्वप्न मोडले रचण्याआधी

काडी काडी जमवे मन कुणासाठी?

दूरवरून दिसे तो डोह शांत नितळ 

आतल्या आत खोल ढवळे कुणासाठी?

निश्चयाचा बांध मना अन कठोर तटबंदी

निर्झर अनवट वाहतो कुणासाठी? 

तोडला धागा स्वत:च मी नात्याचा

मग आज मन अस्वस्थ कुणासाठी?

निरोप दिला तुज हास्यमुखाने

वळणावरी त्याच मी थांबलो कुणासाठी?

काही वेळाने लक्षात आले की आपल्या ओळखीची एक ताई आहे, तीची एक गझल वृत्तपत्रात वाचली होती.  मग तिला ही रचना वाचावयास दिली आणि गझलेच्या आकृतीबंधात बसते का विचारलं. तिने खूप छान समजावले. या रचनेला गझल म्हणता येणार नाही.  गझलेत ऱ्हस्व दीर्घ अक्षरांचा एक विशिष्ट क्रम सांभाळायचा असतो. आणि पहिल्या ओळीतील क्रम नंतरच्या प्रत्येक ओळीत आला पाहिजे. आणखी बरेच नियम असतात म्हणाली ती; पण आधी स्वरांची लय समजून घे असे तिने सांगितले. आणि शिकण्यासाठी, समजण्यासाठी  काही गझलकारांच्या गझला वाचायावयास सुचवले. 

अभ्यासाची सुरुवात आहे फक्त ही… मुळाक्षरे गिरवता यायला लागल्यावर बाराखडी, शब्द , वाक्य  आणि मग पुढचा धडा… शिकायला भरपूर आहे या जगात. एका भाषेचे एवढे कंगोरे… हा जन्म नाही पुरायचा पण सुरुवात तर झाली, हेही नसे थोडके!